Trump’ın Gazze Planında Kritik Aşama: Barış Kurulu’nda Üyelik 1 Milyar Dolar Olacak
ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze için öngördüğü kapsamlı barış planı, son derece tartışmalı detayları ve yeni yönetim yapısıyla ikinci aşamaya geçti. Bloomberg haber ajansının ulaştığı taslak belgelere göre, planın merkezinde yer alan “Gazze Barış Kurulu” için belirlenen üyelik koşulları, uluslararası diplomasi ve bölgesel siyasette yeni bir tartışma konusu yaratmaya aday.
1 Milyar Dolarlık Üyelik ve Üç Yıllık Süre
Bloomberg’ün haberine göre, Barış Kurulu üyeliği için ilgili ülkelere yapılan davetlerde, üyeliğin ilk etapta üç yıl süreceği bildirildi. Ancak taslak tüzükte yer alan en çarpıcı madde, bu sürenin sonunda üyeliğin devam edebilmesi için 1 milyar Amerikan doları tutarında bir ödeme yapılması gerekliliği. Bu yüksek maliyetli şart, kurulun finansal yapısı ve üye devletlerin katılım motivasyonu hakkında ciddi soru işaretleri doğuruyor.
Taslakta, üye devletlerin kurulda bir oy hakkına sahip olacağı ve tüm üyelerin doğrudan Başkan Donald Trump tarafından davet edileceği de belirtiliyor. Bu durum, kurulun oluşum sürecinde ABD’nin belirleyici ve seçici rolüne işaret ediyor.
Kurulun İşleyişi: Başkanın Belirleyici Rolü
Taslak tüzük, Barış Kurulu’nun işleyişine dair önemli yetkileri de Başkan Trump’a veriyor. Buna göre kurul, yılda en az bir kez ve “Başkanın uygun gördüğü zaman ve yerlerde” oylama toplantıları düzenleyecek. Toplantı gündemleri de başkanın onayına tabi olacak. Ayrıca, kurul başkanının halefini de bizzat Başkan Trump’ın atayacağı maddede yer alıyor.
Barış Kurulu, ayrıca bir yürütme kurulu ile düzenli olarak oylama yapılmayan istişare toplantıları gerçekleştirecek. Bu toplantıların en az üç ayda bir yapılması öngörülüyor. Tüzükte, üyelerin oyuyla belirli üyelerin görevden alınabileceğine dair bir madde de bulunuyor.
İkinci Aşamanın Kapsamı ve Yeni Yönetim Yapısı
Gazze’de 10 Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkesin ardından, ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, 14 Ocak 2026’da 20 maddelik Gazze planının ikinci aşamasının başlatıldığını duyurmuştu. İlk aşamaya kıyasla daha karmaşık bir süreci içeren bu aşama, bölgenin silahsızlandırılması ve yeniden inşası gibi kritik başlıkları kapsıyor.
Planın yeni yönetim yapısı üç ana organdan oluşuyor:
- Gazze Barış Kurulu: İsrail’in Gazze Şeridi’nden çekilmesini tamamlamak ve silahsızlanma düzenlemelerini uygulamak için siyasi ve güvenlik zeminini hazırlamayı amaçlayan geçici bir heyet.
- Barış Kurulu Yönetim Kurulu
- Gazze Yönetim Kurulu
Beyaz Saray açıklamasına göre, Bulgar siyasetçi ve eski BM Orta Doğu özel temsilcisi Nickolay Mladenov, Barış Kurulu’nun Gazze’deki temsilcisi olacak. Mladenov aynı zamanda, savaş sonrası Gazze’nin günlük yönetimini üstlenecek olan 15 üyeli ayrı bir Filistin teknokrat komitesi olan Gazze Ulusal Yönetim Komitesi’nin başkanlığını da yürütecek.
ABD Başkanı Donald Trump’ın başkanlığını yapacağı Barış Kurulu’na, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da kurucu üye olarak davet edildi.
Planın Diğer Kritik Ayakları: Çekilme, Silahsızlanma ve Yeniden İnşa
Planın ikinci aşamasındaki diğer önemli maddeler şunları içeriyor:
İsrail’in Ek Geri Çekilmesi: İsrail ordusunun Gazze’nin güney ve doğu şeritleri ile kuzeydeki geniş alanlarda devam eden işgalini sonlandırarak ek geri çekilmeler yapması planlanıyor. Halen Gazze Şeridi’nin yüzde 50’sinden fazlasını işgal altında tutan İsrail ordusunun bu çekilmeyi ne ölçüde gerçekleştireceği merak konusu.
Filistinli Grupların Silahsızlandırılması: Bu, planın en hassas ve tartışmalı başlıklarından biri. Hamas, sorumluluklarını devretmeye hazır olduğunu açıklarken, silahlı gücünü koruma konusundaki tutumunu sürdürüyor. Grup, “Filistin devletinin kurulmasını garanti altına alan ve bu hakkı koruyan her türlü öneriye açık olduğunu” ifade ediyor.
Yeniden İnşa ve Yönetim: İsrail saldırıları sonucu sivil altyapısının yüzde 90’ı tahrip olan Gazze’de geniş çaplı bir imar süreci başlatılması hedefleniyor. Birleşmiş Milletler, bu imarın maliyetini yaklaşık 70 milyar dolar olarak tahmin ediyor. BM Güvenlik Konseyi’nin 18 Kasım’daki kararı, Gazze’nin Trump liderliğindeki Barış Kurulu denetiminde, bağımsız teknokratlardan oluşan geçici bir Filistin hükümeti tarafından yönetilmesini öngörüyor. 15 Filistinli teknokrat üyeden oluşan komite, İsrail’in çekildiği bölgelerde sivil işleri ve temel hizmetleri yönetecek.
Uluslararası İstikrar Gücü: ABD, Gazze’de istikrarı sağlamak amacıyla konuşlandırılacak bir “Uluslararası İstikrar Gücü” oluşturulması için çalışmalarını sürdürüyor. Washington’ın bu gücü oluşturmak üzere en az üç ülkeyle (İtalya, Pakistan, Bangladeş veya Azerbaycan olduğu iddia ediliyor) anlaştığı belirtiliyor. BM Güvenlik Konseyi kararına göre, bu gücün 2027 sonuna kadar görev yapması gerekiyor.
Yeniden imar çabaları kapsamında, Gazze’nin dış dünyayla bağlantısında hayati öneme sahip olan Refah Sınır Kapısı’nın durumu ise belirsizliğini koruyor.
Trump yönetiminin Gazze planının bu ikinci aşaması, özellikle Barış Kurulu’nun yapısı ve işleyişine dair getirdiği tartışmalı maddelerle, bölgedeki tüm tarafların ve uluslararası toplumun tepkisini çekmeye ve önümüzdeki dönemde yoğun müzakerelere konu olmaya aday görünüyor.