Bebeklerde Sarılık Bebeklerde Sarılık Nasıl Geçer Ve Bebeklerde Sarılık Tedavisi
Sarılık olarak tanımladığımız durum, yeni doğan bebeklerde oluşnakta olan, cildin ve göz beyazlarının sararmasına neden olan yaygın ve genellikle zararsız olan bir durumdur. Bebeklerde sarılık için kullanılan tıbbi terim tabiri genellikle yenidoğan sarılığıdır.
Yenidoğan sarılığının diğer semptomları şunları içerebilir:
ellerin avuç içlerinde veya ayak tabanlarında sararma
koyu renke, sarı idrar olarak oluşması (yeni doğmuş bir bebeğin idrarı renksiz olmalıdır)
soluk renkli dışkı (sarı veya turuncu olmalıdır)
Yenidoğan sarılığının semptomları genellikle doğumdan 2 ila 3 gün sonra gelişir ve bebek yaklaşık 2 haftalık olduğunda tedavi olmaksızın iyileşme eğilimindedir.
Ne zaman tıbbi tavsiye alınmalı
Yenidoğan fizik muayenesinin bir parçası olarak bebeğiniz doğduktan sonraki 72 saat içinde sarılık belirtileri açısından muayene edilecektir.
Bebeklerde Sarılık Nasıl Geçer
Bebeğiniz bu saatten sonra sarılık belirtileri geliştirirse, tavsiye için en kısa sürede ebeniz, sağlık ziyaretçiniz veya bir aile doktoru ile konuşun.
Sarılık genellikle bir endişe nedeni olmasa da, bebeğinizin tedaviye ihtiyacı olup olmadığını belirlemek önemlidir.
Bebeğinizin sarılığını evde izliyorsanız, bebeğinizin semptomları hızla kötüleşirse veya beslenmeye çok isteksiz hale gelirse hemen ebenizle iletişime geçmeniz önemlidir.
Yeni Doğan Bebeklerde Sarılık Neden Olur?
Sarılık, kanda bilirubin birikmesinden kaynaklanır. Bilirubin, vücutta oksijen taşıyan kırmızı kan hücreleri parçalandığında üretilen sarı bir maddedir.
Yenidoğan bebeklerde sarılık yaygındır çünkü bebeklerin kanlarında çok sayıda kırmızı kan hücresi bulunur ve bunlar sıklıkla parçalanır ve değiştirilir.
Ayrıca yeni doğmuş bir bebeğin karaciğeri tam olarak gelişmemiştir, bu nedenle bilirubini kandan uzaklaştırmada daha az etkilidir.
Bir bebek yaklaşık 2 haftalık olduğunda, karaciğerleri bilirubini işlemede daha etkilidir, bu nedenle sarılık genellikle bu yaşta herhangi bir zarar vermeden kendini düzeltir.
Az sayıda vakada sarılık, altta yatan bir sağlık sorununun işareti olabilir. Bu genellikle sarılık doğumdan kısa bir süre sonra (ilk 24 saat içinde) ortaya çıkarsa geçerlidir.
Yenidoğan sarılığı ne kadar yaygındır?
Sarılık konusu, yeni doğan bebekleri genellikle sık etkileyebilecek en yaygın durumlardan biridir.
37. gebelik haftasından önce erken doğan 10 bebekten 8’i dahil olmak üzere her 10 bebekten 6’sında sarılık geliştiği tahmin edilmektedir.
Ancak 20 bebekten yalnızca 1’inde kan bilirubin düzeyi tedaviye ihtiyaç duyacak kadar yüksektir.
Belirsiz nedenlerden dolayı emzirme, bebeğin sarılık geliştirme riskini artırır ve bu genellikle bir ay veya daha uzun süre devam edebilir.
Ancak çoğu durumda, emzirmenin faydaları, sarılıkla ilişkili risklerden çok daha ağır basmaktadır.
Yenidoğan sarılığının tedavisi
Yenidoğan sarılığının tedavisi genellikle gerekli değildir çünkü semptomlar normalde 10 ila 14 gün içinde geçer, ancak bazen daha uzun sürebilirler.
Tedavi genellikle yalnızca testler bir bebeğin kanında çok yüksek bilirubin seviyeleri gösteriyorsa önerilir.
Bunun nedeni, bilirubinin beyne geçip beyin hasarına neden olabileceği küçük bir risk olmasıdır.
Bebeğinizin bilirubin düzeylerini hızla düşürmek için hastanede yapılabilecek 2 ana tedavi vardır.
Bunlar:
fototerapi – bilirubini karaciğer tarafından daha kolay parçalanabilen bir forma dönüştüren özel bir ışık türü ciltte parlar.
bir değişim transfüzyonu – bebeğinizin kanının kan damarlarına yerleştirilen ince bir tüp (kateter) kullanılarak alındığı ve uygun bir donörden alınan kanla değiştirildiği; çoğu bebek tedaviye iyi yanıt verir ve birkaç gün sonra hastaneden çıkabilir.
Bebeklerde Sarılık Nasıl Geçer | Bebeklerde Sarılık Tedavisi | Yenidoğan Sarılık
Komplikasyonlar
Çok yüksek bilirubine sahip bir bebek tedavi edilmezse, kalıcı beyin hasarı geliştirme riski vardır. Bu kernikterus olarak bilinir.
Yenidoğan sarılığının belirtileri
Sarılık genellikle doğumdan yaklaşık 3 gün sonra ortaya çıkar ve bebek 2 haftalık olduğunda kaybolur.
Sarılık durumunun daha yatkın olan prematüre bebeklerde ortaya çıkması yaklaşık olarak 5 ila 7 gün sürebilir ve genellikle de 3 hafta kadar sürebilmektedir.
Ayrıca anne sütüyle beslenen bebeklerde daha uzun süre kalma eğilimindedir ve bazı bebekleri birkaç ay boyunca etkiler.
Bebeğinizde sarılık varsa cildi hafif sarı görünecektir. Derinin sararması genellikle göğse ve mideye yayılmadan önce baş ve yüzde başlar.
Bazı bebeklerde sararma kollarına ve bacaklarına kadar ulaşır. Parmağınızla bir deri bölgesine bastırırsanız sararma da artabilir.
Bebeğinizin ten rengi daha koyu ise cilt rengindeki değişiklikleri fark etmek daha zor olabilir.
Bu durumlarda, sararma başka yerlerde daha belirgin olabilir, örneğin:
gözlerinin beyazlarında
ağızlarının içinde
ayaklarının tabanında
avuç içlerinde
Sarılıklı yeni doğmuş bir bebek şunları da yapabilir:
uykulu olma
her zamanki gibi beslenmeyi istememek veya beslenmemek
koyu sarı çiş olması(renksiz olmalı)
soluk dışkı olması (sarı veya turuncu olmalıdır)
Ne zaman tıbbi tavsiye alınmalı
Bebeklerde Sarılık Nasıl Geçer | Bebeklerde Sarılık Tedavisi | Yenidoğan Sarılık
Yeni doğan bir bebek, fizik muayenesinin bir parçası olarak genellikle doğduktan sonraki 72 saat içinde sarılık belirtileri açısından muayene edilmesi gerekmektedir.
Bebeğiniz bu saatten sonra herhangi bir sarılık belirtisi geliştirirse, tavsiye için en kısa sürede ebeniz, sağlık ziyaretçiniz veya bir aile doktoru ile konuşun.
Çoğu durumda sarılık zararsızdır ve altta yatan bir durumun belirtisi değildir.
Genellikle bebek 2 haftalık olduğunda kendiliğinden düzelir.
Sarılık genellikle bir endişe nedeni olmasa da, bebeğinizin tedaviye ihtiyacı olup olmadığını belirlemek önemlidir.
Sarılık, kandaki çok fazla bilirubinden kaynaklanır. Bu hiperbilirubinemi olarak bilinir.
Bilirubin, vücutta oksijen taşıyan kırmızı kan hücreleri parçalandığında üretilen sarı bir maddedir.
Bilirubin, kan dolaşımıyla karaciğere gider. Karaciğer, bilirubinin şeklini değiştirir, böylece dışkıda vücuttan atılabilir.
Ancak kanda çok fazla bilirubin varsa veya karaciğer ondan kurtulamazsa, fazla bilirubin sarılığa neden olur.
Bebeklerde sarılık
Yenidoğan bebeklerde sarılık yaygındır çünkü bebeklerin kanlarında çok sayıda kırmızı kan hücresi bulunur ve bunlar sıklıkla parçalanır ve değiştirilir.
Yeni doğmuş bir bebeğin karaciğeri tam olarak gelişmemiştir, bu nedenle bilirubini işlemede ve kandan uzaklaştırmada daha az etkilidir.
Bu, bebeklerdeki bilirubin seviyesinin yetişkinlere göre yaklaşık iki kat daha yüksek olabileceği anlamına gelir.
Bir bebek yaklaşık 2 haftalık olduğunda, daha az bilirubin üretir ve karaciğerleri onu vücuttan atmada daha etkilidir.
Bu, sarılığın genellikle bu noktaya kadar herhangi bir zarar vermeden kendini düzelttiği anlamına gelir.
Emzirme
Bebeğinizi emzirmek, sarılık geliştirme şansını artırabilir.
Ancak belirtiler normalde birkaç hafta içinde geçtiğinden, bebeğinizde sarılık varsa emzirmeyi bırakmanıza gerek yoktur.
Emzirmenin faydaları, durumla ilişkili olası risklerden ağır basar.
Bebeğinizin sarılık tedavisi görmesi gerekiyorsa, tedavi sırasında fazladan sıvıya ve daha sık beslenmeye ihtiyacı olabilir.
Anne sütüyle beslenen bebeklerin neden sarılık geliştirme olasılığının daha yüksek olduğu belli değil, ancak bir dizi teori öne sürüldü.
Örneğin, anne sütünün karaciğerin bilirubini işleme yeteneğini azaltan belirli maddeler içermesi olabilir.
Emzirmeye bağlı olduğu düşünülen yenidoğan sarılığına bazen anne sütü sarılığı denir.
Temel sağlık koşulları
Bazen sarılık başka bir sağlık sorunundan kaynaklanabilir. Bu, patolojik sarılık olarak bilinir.
Patolojik sarılığın bazı nedenleri şunlardır:
yetersiz tiroid bezi (hipotiroidizm) (tiroid bezinin yeterli hormon üretmediği)
kan grubu uyumsuzluğu (anne ve bebeğin hamilelik veya doğum sırasında karışan farklı kan gruplarına sahip olması durumunda)
rhesus faktörü hastalığı (annede al yanaklı kan varsa ve bebekte al yanaklı kan varsa ortaya çıkabilen bir durum)
Bebeklerde Sarılık Nasıl Geçer | Bebeklerde Sarılık Tedavisi | Yenidoğan Sarılık
idrar yolu enfeksiyonu
Crigler-Najjar sendromu (bilirubinin işlenmesinden sorumlu enzimi etkileyen kalıtsal bir durum)
safra kanallarında ve safra kesesinde bir tıkanma veya problem (safra kesesi, safra kanalları tarafından bağırsağa taşınan safrayı depolar)
Glikoz 6 fosfat dehidrojenaz (G6PD) olarak bilinen kalıtsal bir enzim eksikliği de sarılık veya kernikterusa yol açabilir.
Ailenizde G6PD geçmişi olup olmadığını ebenize, pratisyen hekiminize veya çocuk doktorunuza bildirmeniz önemlidir. Bebeğinizin sarılık semptomlarının yakından izlenmesi gerekecektir.
Bebeğinizin sarılık olabileceğini düşünüyorsanız, mümkün olan en kısa sürede ebeniz, sağlık ziyaretçiniz veya doktorunuzla konuşun.
Tedaviye gerek olup olmadığını görmek için testlerin yapılması gerekecektir.
Bilirubin testi
Bebeğinizde sarılık olduğu düşünülürse, kanındaki bilirubin seviyesinin test edilmesi gerekecektir.
Bu şu şekilde yapılabilir:
Bebeğinizin cildine ışık saçan bilirubinometre adı verilen küçük bir cihaz (ışığın nasıl yansıdığını veya cilt tarafından emildiğini analiz ederek bilirubin seviyesini hesaplar)
bir iğne ile bebeğinizin topuğuna batırılarak alınan kan örneğinin kan testi (kanın serum adı verilen sıvı kısmındaki bilirubin seviyesi ölçülür)
Genel olarak çoğu durumlarda, bebeklerde sarılığı kontrol etmek amacı ile bir bilirubinometre kullanılmaktadır.
Kan testleri genellikle yalnızca bebeğiniz doğumdan sonraki 24 saat içinde sarılık geliştirdiğinde veya okuma çok yüksekse gereklidir.
Bebeğinizin kanında tespit edilen bilirubin seviyesi, herhangi bir tedaviye ihtiyaç olup olmadığına karar vermek için kullanılır.